Lời bộc bạch đau đớn của Đinh Bộ Lĩnh: “Đạo đã không còn trong tay ta nữa rồi” đã ám ảnh Tô Ẩn. Anh biết rằng, những bài diễn thuyết mê hoặc của Lạc Ẩn tại Động Cổ Thần đã đánh thẳng vào niềm tin của dân chúng, khiến họ quay lưng lại với Trường Yên. Trong bối cảnh đó, một thử thách bất ngờ đã xuất hiện, không phải từ kẻ thù, mà từ một tiếng nói đơn lẻ, đầy dũng cảm.

Vào một buổi sáng nắng nhẹ, tại quảng trường lớn của Hoa Lư, nơi dân chúng vẫn thường tụ tập buôn bán và nghe ngóng tin tức, một đạo sĩ trẻ đã xuất hiện. Anh ta tên là Trường Minh, khoảng hai mươi tuổi, vóc dáng gầy gò, khuôn mặt toát lên vẻ thư sinh nhưng đôi mắt lại sáng quắc, ẩn chứa một sự chính trực và quyết liệt. Anh mặc một bộ đạo phục màu lam nhạt, không có bất kỳ dấu hiệu xa hoa nào, chỉ đơn giản là vải thô. Anh ta không phải là một đạo sĩ có tiếng tăm, nhưng hành động của anh ta đã gây xôn xao cả quảng trường.

Trường Minh bước thẳng đến giữa quảng trường, nơi có một bục đá nhỏ thường dùng để rao tin tức. Anh ta không nói lớn, nhưng giọng nói lại vang vọng rõ ràng, khiến mọi người xung quanh đều phải chú ý.

“Hỡi các vị quan lại Trường Yên! Hỡi những người xưng là ‘trì đạo’!” Trường Minh cất tiếng, giọng anh ta không hề run sợ, dù xung quanh là những binh lính nghiêm nghị. “Các ngươi nói rằng đạo của các ngươi là vì dân! Các ngươi nói rằng đạo của các ngươi là chính nghĩa! Nhưng liệu các ngươi có thực sự hiểu nỗi khổ của dân không?”

Lời nói của Trường Minh khiến nhiều người dân xì xào bàn tán. Các binh lính định tiến lên ngăn cản, nhưng Đinh Bộ Lĩnh, người đang đứng trên hành lang Đông Cung quan sát, đã ra hiệu cho họ dừng lại. Anh muốn nghe những gì Trường Minh nói.

“Ta, Trường Minh, không cần những lời nói suông!” Đạo sĩ trẻ tiếp tục, giọng anh ta đầy thách thức. “Ta không cần những triết lý cao siêu trên giấy! Ta chỉ hỏi một điều: Nếu đạo ngươi vì dân – hãy xuống ruộng một mùa!”

Câu nói đó như một tiếng sét đánh ngang tai tất cả mọi người. “Xuống ruộng một mùa!” Nó không chỉ là một thách thức, mà còn là một phép thử nghiệt ngã, trực diện vào bản chất của “Thiên Minh Lệnh” và niềm tin mà Đinh Bộ Lĩnh đang cố gắng gây dựng. Nó thể hiện sự bất mãn sâu sắc của dân chúng đối với những lời hứa hão huyền và sự xa cách giữa người cai trị và người bị trị.

“Hãy đến với dân! Hãy cùng dân cấy cày! Hãy nếm trải nỗi khổ của họ, chứng kiến những giọt mồ hôi của họ! Chỉ khi đó, các ngươi mới thực sự hiểu ‘đạo vì dân’ là gì!” Trường Minh nói, ánh mắt anh ta quét qua Đinh Bộ Lĩnh.

Không khí trong quảng trường lặng phắc. Mọi người đều nín thở chờ đợi phản ứng từ Trường Yên, đặc biệt là từ Đinh Bộ Lĩnh.

Vài ngày sau, một tin tức gây chấn động toàn bộ Đại Việt đã được truyền đi. Đinh Bộ Lĩnh, vị thủ lĩnh đang cố gắng thống nhất giang sơn, đã đưa ra một quyết định chưa từng có.

Anh đã triệu tập Tô Ẩn, Thiết Bút Tăng, và Lãnh Hỏa vào mật thất. “Ta đã suy nghĩ rất kỹ về lời nói của đạo sĩ Trường Minh,” Đinh Bộ Lĩnh nói, khuôn mặt anh lộ rõ vẻ kiên định. “Hắn ta nói đúng. Ta đã quá xa rời dân chúng. Ta đã quá tập trung vào những cuộc chiến vĩ mô mà quên mất những nỗi khổ nhỏ bé nhưng thực tế của họ.”

Anh nhìn Tô Ẩn. “Ngươi đã mang về ‘Lược Thiên Kinh’ của ẩn tăng. Trong đó có nói về ‘trí – lễ – tín’. Nhưng nếu không có sự thấu hiểu từ tận đáy lòng, thì những triết lý đó cũng chỉ là lý thuyết suông.”

Đinh Bộ Lĩnh đứng dậy, đi đến bên cửa sổ, nhìn ra bầu trời đang mờ dần trong ánh chiều. “Ta sẽ chấp nhận phép thử của Trường Minh. Ta sẽ cải trang làm dân, đi trồng lúa một mùa!”

Tô Ẩn và Lãnh Hỏa đều ngạc nhiên. “Chủ công!” Tô Ẩn khẽ thốt lên. “Ngài là người đứng đầu thiên hạ, sao có thể mạo hiểm như vậy? Nếu có chuyện gì xảy ra…”

“Nếu ta không làm vậy, thì ta sẽ không bao giờ thực sự là người của dân,” Đinh Bộ Lĩnh ngắt lời Tô Ẩn. “Và đạo của ta sẽ mãi mãi chỉ là ‘ngai’, như lời đạo sĩ Trường Khê đã nói. Đây không chỉ là một hành động mang tính biểu tượng, mà là một sự cam kết. Ta muốn tự mình trải nghiệm nỗi khổ của dân, để từ đó, những quyết sách của ta mới thực sự xuất phát từ lòng dân.”

Đêm đó, dưới sự sắp xếp bí mật của Tô Ẩn, Đinh Bộ Lĩnh đã thay đổi hoàn toàn diện mạo. Anh cạo đi râu, cắt tóc ngắn, mặc bộ quần áo nâu sờn cũ kỹ của một người nông dân bình thường, trên vai khoác chiếc nón lá rộng vành. Khuôn mặt anh được hóa trang thô ráp, đôi tay thoa đất cát để tạo vẻ chai sạn. Anh thậm chí còn học cách đi đứng, nói năng như một nông dân chính hiệu. Chỉ một vài người thân cận nhất biết về việc này.

Trong suốt một mùa lúa, Đinh Bộ Lĩnh đã thực sự xuống ruộng. Anh cùng với những nông dân khác, sống trong một căn nhà tranh vách đất đơn sơ, ăn những bữa cơm đạm bạc. Anh cày bừa trên những thửa ruộng lầy lội, gieo mạ, nhổ cỏ, và gặt lúa dưới cái nắng gay gắt, dưới những cơn mưa tầm tã. Đôi bàn tay anh chai sần, lưng anh đau nhức, và làn da anh rám nắng.

Anh lắng nghe những câu chuyện của dân làng, những tiếng thở dài về vụ mùa thất bát, những nỗi lo về giặc giã, về thuế má. Anh chứng kiến sự vất vả của họ, những giọt mồ hôi rơi xuống từng tấc đất. Anh thực sự thấu hiểu nỗi khổ của dân chúng, nỗi khổ mà từ trước đến nay anh chỉ nghe qua báo cáo.

Những người dân trong làng, mặc dù không biết thân phận thật của anh, nhưng lại quý mến “lão nông” cần cù, chịu khó này. Họ gọi anh là “Đạo nhân đất sét”, một cái tên đầy trìu mến và tôn kính, vì anh luôn cần mẫn với đất đai, không ngại lấm lem bùn đất, và luôn có những lời nói an ủi, động viên chân thành.

Quyết định của Đinh Bộ Lĩnh cải trang làm dân, đi trồng lúa theo lời thách thức của đạo sĩ trẻ Trường Minh đã gây chấn động toàn đạo. Hành động này không chỉ là một phép thử đạo lý, mà còn là một sự cam kết sâu sắc của Đinh Bộ Lĩnh với dân chúng. Việc dân chúng gọi ông là “Đạo nhân đất sét” là một minh chứng cho thấy bước đi này đã bắt đầu thu hẹp khoảng cách giữa người cai trị và dân chúng, thắp lên một tia hy vọng mới trong thời kỳ “Loạn Trung Đạo” đầy khó khăn. Đây là một bước đi quan trọng để Đinh Bộ Lĩnh giành lại niềm tin và chứng minh rằng “đạo vì dân” không chỉ là lời nói suông.